In deze serie zal ik korte fragmenten belichten uit het werk van Max Nelson – The Barbarian’s Beverage, a History of Beer in Ancient Europe. Het was voor mij een aangename verrassing om te lezen dat we niet zo slaafs het Oosten hebben gevolgd als zo vaak is aangenomen. Ook in het westen van Europa werd bier gedronken en het idee leeft dat dit onafhankelijk werd ontwikkeld.

Ik zal proberen in deze posts steeds enkele aspecten uit het boek te vertellen, kort genoeg om leesbaar te blijven, lang genoeg om informatief te zijn.

Alle info is overgenomen uit het werk van Max Nelson, dus alle krediet aan hem. Mocht er extra info zijn, dan zal ik dat vermelden.

 

Oost en West

We baseren onze geschiedenis van alcoholische dranken vaak op twee belangrijke ontdekkingen, Hajji Firuz Tepe, Iran (± 5.000 BC), waar mogelijk wijn werd gevonden en Godin Tepe, Iran (± 3.500 – 2.900 BC) waar scherven met gerst en calciumoxalaat (=biersteen) kunnen wijzen op een oervorm van bier. Ook werden in Hierankopoli0s, Egypte de restanten van de eerste plaats voor bierproductie (brouwerij?) gevonden.

Als we kijken naar de westerse regio, moet de aandacht vooral naar Schotland gaan. Daar zijn rond 3.000 BC op de site van Machrie Moor verschillende sporen gevonden van graan, honing en ander organisch materiaal, mogelijk voor het maken van een soort bier. In Balfarg werd graan, honing, bilzekruid en moerasspirea gevonden in een kruik. Bilzekruid is giftig en dodelijk, misschien werd het in kleine hoeveelheden toegevoegd als roesopwekker, een praktijk tot in de middeleeuwen bekend. Of als smaakmaker, als onderdeel van gruit. Zowel Plutarchus als Plinius de Oudere spreken over het gebruik van dit kruid in wijn.

In Kinloch zijn omstreeks 2.000 BC gemoute graanstengels gevonden met moerasspirea. In thee is dit een heilzaam middel dus het is niet onlogisch te veronderstellen dat het hier om een drank gaat met rustgevende werking. Klinkt vertrouwd als bier, niet? Ook struikhei werd gevonden, met dezelfde werking. Daarnaast zijn er verschillende graven gevonden met bekers met resten van graan en bilzekruid.

Vindplaatsen in Schotlang. Beeld copyright Max Nelson

 

Kort gesteld zijn er verschillende aanwijzingen dat westerse bevolkingsgroepen veel grondstoffen gebruikte om gefermenteerde dranken te maken. Er was geen onderscheid tussen bier, wijn, mede, … zoals vandaag. Wat wel zeker is, is dat deze ontwikkeling onafhankelijk van het oosten gebeurde. Hoe er wel beïnvloeding was, zal in de volgende delen besproken worden.

By | 2017-09-20T10:04:18+00:00 augustus 9th, 2017|Blog|